Tag: inspiratio denktank

Op 6 juni 2023 werd een nieuwe denktank officieel gelanceerd in hartje Brussel. De eerste zaadjes waren al gezaaid in februari 2022 tijdens een losse brainstorm, en na een zwangerschap van 15 maanden werd de baby gezond en wel geboren. Op 6 juni, heel ‘toevallig’ ook D-Day, werd hij boven de doopvont gehouden en ‘Inspiratio’ genoemd. Een kleine persconferentie met receptie in onze hoofdstad was de officiële start, met Kris Vleugels, oprichter van C’Axent, als hoofdspreker. De baby groeide als kool: twee weken later was er al de eerste publicatie, twee maand later al vijf, twee jaar later al 88.

Waarom een nieuwe denktank? De initiatiefnemers vonden dat in de media bepaalde stemmen niet voldoende aan bod kwamen, dat er teveel ‘pensée unique’ was en teveel taboes. ‘Inspiratio’ is – aldus de website – “gebaseerd op het judeo-christelijke gedachtengoed” en wil “een waardevolle en waarden-bewuste stem laten klinken die tegenwoordig weinig of niet gehoord wordt in de reguliere media. Ze wil schrijvers, denkers en sprekers bij elkaar brengen voor een positief, opbouwend en hoopvol geluid, op het snijpunt van maatschappij en spiritualiteit.” Kortom, ze wil geïnspireerd én inspirerend zijn. 

Het 12-puntenplan vat de visie bondig en helder samen:

1. We kiezen voor een open en respectvolle dialoog in de media en weigeren ons in de huidige polarisering en verruwing te laten meeslepen.
2. We zijn op politiek, sociaal of doctrinair vlak noch links noch rechts. We hopen boven deze hokjes te kunnen uitstijgen in een derde, hogere weg en samen te werken met mensen uit alle strekkingen.
3. We willen niet meegaan in de toenemende commercialisering van onze media en cultuur, maar willen ons richten op meer levensbeschouwelijke, inhoudelijke en betekenisvolle content.
4. We pleiten voor meer intellectuele eerlijkheid, meer balans en openheid voor kritische stemmen die, waar nodig, tegen de mainstream van onze cultuur ingaan.
5. We zijn bezorgd om het gebrek aan een gezamenlijke koers in onze maatschappij, die de levensbeschouwelijke versnippering overstijgt. We willen meebouwen aan positieve fundamenten voor een diverse samenleving.
6. We geloven in morele waarden, in het goede, het waarachtige en mooie, en weigeren in een relativistische, cynische tijdgeest mee te gaan.
7. We omarmen elke vooruitgang, maar ontkennen dat je daarvoor ook kostbare traditionele waarden moet overboord gooien.
8. We zijn overtuigd van de noodzaak van zingeving, spiritualiteit en hogere doelen, en willen bewust de judeo-christelijke wortels van onze beschaving terug onder de aandacht brengen.
9. We kijken kritisch naar onze cultuur en de huidige oppervlakkigheid, en willen de diepere vragen stellen die te vaak onbenoemd blijven.
10. We kiezen voor duurzame waarden en de lange termijn, niet voor het instant genot, de feel good-cultuur en de likes.
11. We hechten groot belang aan gezonde en duurzame intermenselijke relaties, aan het onmisbare sociale weefsel en solidariteit met de sociaal-zwakkeren, tegen elk extreem individualisme in.
12. We gaan voor een holistische benadering van de mens, waarbij rationaliteit én gevoel, hart én verstand, individu én sociale context, waarheid én liefde, wetenschap én spiritualiteit in balans zijn.

De wereld van de media is een woelige wereld, constant in verandering, hectisch en behoorlijk ondoorzichtig. Voor een gezond evenwicht en helder democratisch debat moeten alle stemmen gehoord kunnen worden. Als denktank willen de schrijvers zich bewust mengen in de maatschappelijke discussies: politiek, sociaal, cultureel, filosofisch, op vlak van onderwijs, actualiteit, crisissen, ethische discussies, wetsvoorstellen, maatschappelijke tendenzen… De nadruk ligt op de relevantie van spirituele en morele waarden: iets wat in een seculiere cultuur steeds meer ontbreekt. De joods-christelijke traditie in de marge duwen doet onrecht aan de westerse identiteit en versmoort teveel rijk en waardevol gedachtengoed. Waarbij even kritisch naar de Kerk en haar standpunten of praktijken gekeken mag en moet worden. 

Inspiratio wil zich duidelijk niet in één hokje – links-rechts, progressief-conservatief – laten vastpinnen omdat dit valse tegenstellingen zijn, eigen aan de huidige polarisatie. Het is perfect mogelijk om op één deelgebied te pleiten voor vooruitgang, en op een ander voor het behoud van degelijke waarden. Ze kiest ervoor om vanuit een positieve houding te schrijven, zonder doemdenken of pure anti-standpunten. 

De artikels beslaan een brede variatie aan thema’s: links en rechts, de serie ‘Godvergeten’, AI en digitalisering, seksuele opvoeding op school, Israël en Gaza, antisemitisme en islamofobie, Palestijnse christenen, de abortuswetgeving, Valentijn en verliefdheid, de postchristelijke cultuur, het migratiedebat, euthanasie, Libanon, ascetisme en sober leven, het pausbezoek, morele vooruitgang, gevangenisaalmoezenierschap, genderdysforie en puberteitsremmers, Syrië, postmodernisme, nieuwe monastiek, Trump en christelijk nationalisme, gezelschapsbots, pessimisme of optimisme, oorlogsdreiging en vredestichters…  

Ze zijn al in 17 verschillende media verschenen: Humo, De Standaard, De Morgen, Knack, Doorbraak, NRC, Trouw, Reformatorisch Dagblad, Nederlands Dagblad, Brabants Dagblad, La Libre, La Croix, Joods Actueel, De Wereld Morgen, Tertio, Volzin, Streven vrijplaats, Dimanche, Domus Medica, Otheo… Dus ook in Nederland, Wallonië en Frankrijk.

Dat onze samenleving onvoorstelbaar snel evolueert is haast een dooddoener. Ik, prille zeventiger, kende nog de tijd dat de computer een zalenbreed toestel was dat je alleen kende van de verhalen van Cape Canaveral en het Kennedy Space Center en tot minder in staat was dan mijn smartwatch van vandaag. Over smartwatchen gesproken: ook dat waren slechts droomdingen waarover SF-schrijvers droomden.

Ik herinner me zelfs nog dat mijn ouders hun eerste auto kochten, en als ik nu daarop terugblik zie ik een vehikel dat met pleisters aaneen leek te hangen en ook zo bewoog (ja, het was een Oost-Europees geval, maar toch).

Anderzijds, het was nog de goede oude tijd (ja, lach maar). Mensen praatten nog met elkaar in plaats van met toestelletjes, gezinnen hingen (meestal) nog aaneen in plaats van te bestaan uit losse persoonlijkheden die zelfs aan de eettafel aan het gamen zijn. De naam Orwell verwees nog gewoon naar een literatuurschrijver in plaats van naar een dystopische realiteit.

Ergens zijn er in het bonte tapijt dat deze wereld geworden is weeffouten binnengeslopen. Ergens zijn er schaduwen over de samenleving geworpen die langzaam donkerder worden. Ergens is de indruk ontstaan dat het groene monster van de wetenschappelijke, technische en informatieve vooruitgang, het diepere menselijke wezen kapot aan het vreten is. Maar weet je, dat monster bestaat al eeuwen, neen millenia… alleen groeit en stoeit het vandaag sneller dan ooit tevoren, vrijer dan ooit tevoren.

Sommige ideeën hebben een couveuse nodig. Ik bedoel: een periode van overweging, van aftoetsing of en hoe dingen en ideeën kunnen losgelaten worden op de maatschappij. Want eens vrijgelaten, lijken sommige ervan op een slang: die kruipt ook nooit terug in haar ooit afgeworpen huid.  Denk bijvoorbeeld aan wat er vandaag allemaal speelt rondom Artificiële Intelligentie: met zijn eindeloze kansen maar even eindeloze gevaren. Is een couveusetijd hier niet op zijn plaats? Denk aan het onopvallende afsterven van religies en van geestelijke begrippen en hun vervanging door het gelaïciseerd functioneel vrijbuitersgedrag dat ervoor in de plaats is gekomen. Is het ontbreken van een tijd in een couveuse hier niet de oorzaak van veel wat de laatste decennia is misgelopen op het vlak van bijvoorbeeld leven en dood, grenzeloosheid van promiscue, digitaal en egocentrisch gedrag, steeds extremere polarisering in de publieke arena, enzovoort?

En hoe meer we blootgesteld worden aan allerlei sociale en existentiële uitwassen, hoe dikker de schil rond het hart van de mensen aangroeit. En hoe meer mensen op zoek blijven gaan naar transcendentie, naar wat henzelf en de wereld overstijgt.

De magnetron versus de tajinepot

Wat bedoel ik met een couveusebehandeling? Wel, we weten allemaal dat ons eten beter smaakt als het lang gesudderd heeft, bijvoorbeeld in een tajinepan, in vergelijking met de bereiding ervan in een microgolfoven. En toch willen we maar al te vaak dat ons leven in zo’n magnetron wordt gezet, zodat we gewoon steeds sneller steeds verder kunnen gaan.

In de wachtkamer van de tajine sudderen we. Maar dat is wel de plaats waar de grootste veranderingen plaatsvinden. Zo’n wachtkamer is de smaakmaker, de verfijner, het zijn de lange nachten van onzekerheid waarin ons karakter wordt gevormd, onze waarden worden bepaald, onze ziel wordt gevormd. Wanneer we ervoor kiezen uit de wachtkamer te komen door impulsief of roekeloos te handelen, verspelen we de sudderende verandering die had kunnen zijn.

Maar wachten en wachten en wachten is drie. Passief wachten verspilt de tijd. Roekeloos wachten dwingt de tijd. Geduldig wachten gebruikt de tijd actief.

Verkwisten betekent dat we niet profiteren van de groeimogelijkheden die de wachtkamer biedt. Dwingen, forceren,  betekent dat we besluiten dat de tijd om is, en dus verplaatsen we het seizoen van de slowcooker snel naar de magnetron. Met andere woorden, we zijn klaar (denken we). Die impuls is niet alleen maar slecht. Ik wil geen slachtoffer zijn. Ik wil niet passief zijn. Laten we wat actie ondernemen. Dat zijn eigenlijk goede dingen. Maar als we niet oppassen, kunnen we de betere optie missen – actief wachten. Want we zitten niet stil in de wachtkamer, maar duimen terwijl we wachten om uitgenodigd te worden in de examenruimte. We ondergaan het proces niet alleen. We groeien door het proces heen. Onze tijd in de wachtkamer hoeft geen verspilde tijd te zijn.

Ik herhaal: “Hoe meer we blootgesteld worden aan allerlei sociale en existentiële uitwassen, hoe dikker de schil rond het hart van de mensen aangroeit. En hoe meer mensen op zoek blijven gaan naar transcendentie, naar wat henzelf en de wereld overstijgt.”

Denk aan krill, minuscule zwermen ongewervelde zeediertjes die er wel in slagen om elke dag tweemaal ontzettend diep in de zee af te dalen en ’s nachts weer omhoog te komen drijven, naar de oppervlaktewateren. Zo vormen ze een verbinding tussen het diepste van de oceaan en zijn oppervlakte, tussen de werelden boven en onder water. Mensen hebben die behoefte ook: leven in een materiële wereld met al zijn beschadigde riooldeksels en de verborgen vunzigheden daaronder, en steeds opnieuw opstijgend naar een transcendente wereld met prachtig ogende, vergevende en genezende realiteiten. En opnieuw beginnen.

Misschien zit in het oplichten van sommige van die riooldeksels en de inhoud ervan confronteren met wat van het licht uit die tragere transcendente wereld ook wel een taak voor de hedendaagse media? Misschien is het snelle voortdenderen over de autostrades van het leven en het vergeten dat er daaronder vergeetputten zijn die het verder rotten faciliteren een hedendaagse fout van de media? Alleszins, dat is hoe wij met onze Denktank Inspiratio de wereld rondom ons willen bekijken: wat trager, wat diepergravend, wat meer toetsend aan de grondvesten van dit bestaan. En u, als media daar misschien wat mee besmetten?

Kris Vleugels is voormalig politicus (provincieraadslid 1995-2000), stichter en voorzitter van C’Axent (2004), een beweging die ijvert voor meer ‘C’ (christelijke waarden) in de politiek, en auteur.

Geachte genodigden,

Ik kom uit Limburg en daar doet zich een eigenaardig fenomeen voor, met name in het Genkse: door een grote aanwezigheid van allochtonen, die er soms eigenaardig omgaan met de  Nederlandse taal, heeft een groot deel van de autochtone Genkse jeugd dat taalgebruik overgenomen. Ze hebben het nu over “die meisje” en “mijne broer”, “mè jong, ik weet u brievenbus wonen”.

U mag daarmee lachen, maar er doen zich in heel Vlaanderen onfrisse taalverschuivingen voor. En niet onder invloed van allochtonen.

Ik kan nog een aantal veel voorkomende recente taalcorrupties opnoemen, zoals verkeerde voltooide deelwoorden. “Hij heeft mij geslaan.” “Ze hebben hem ontslaan.” Uitspraken, die ik niet alleen op straat hoor. Ze worden soms zelfs door journalisten in de mond genomen.

Maar ik wil vooral kijken naar steeds meer aanvaarde taalfouten zoals de meervoudsvorm MEDIA.

Media is een meervoud zoals stadia, centra, musea, data. De enkelvouden zijn medium, stadium, centrum, museum, datum.

Tot een of andere taalbarbaar media als enkelvoud is gaan gebruiken: “De media is…” “De media zegt…” “Deze data is onderzocht…” en  meer en meer mensen nemen deze taalfout over, zelfs de media doen dat.

Een ander voorbeeld: De duidelijke ALS/DAN regel, waarbij ALS vergelijkend is en DAN overtreffend “Zo mooi als en mooier dan.” Niet “mooier als” dus.

Hier wordt ontzettend vaak tegen gezondigd en daarom wil men deze regel afschaffen. Gebruik ALS en DAN maar zoals je zelf wilt.

Waarom deze lange inleiding over taal?

Wat er bezig is met onze taal, dat de regels aangepast worden aan de fouten, dat gebeurt met onze ethiek nog veel meer. Eeuwenlang algemeen aanvaarde ethische waarden en normen in onze samenleving zijn de afgelopen decennia overboord gegooid.

En helaas gaat het nog veel verder. Onze normen en waarden worden niet alleen aangepast aan de praktijk, die in een neerwaartse spiraal terechtgekomen is. Nee, daarbovenop worden al degenen, die daar bedenkingen bij hebben, gedemoniseerd.

Conservatief is een scheldwoord geworden, hoewel het behouden van wat goed is, bezwaarlijk fout genoemd kan worden. Denk maar aan het milieu.

De publieke opinie wordt grotendeels gevormd door de media. De pers heeft dus een grotere verantwoordelijkheid dan ze zichzelf toebedeelt. Ze registreert namelijk niet enkel wat er onder de bevolking als algemeen aanvaard wordt beschouwd. Zij heeft de afgelopen dertig jaar mede gezorgd voor een aardverschuiving van de algemene visie op ethiek.

Maatschappelijke uitspraken van mensen met een min of meer religieuze achtergrond, worden afgedaan als ofwel belachelijk ofwel extremistisch.

Enkele voorbeelden die ik van kortbij heb meegemaakt.

1. Ergens begin deze eeuw – ik was pas voorzitter van een sociale huisvestingsmaatschappij in Limburg – kaartte ik bij politici het groeiende probleem van het woningtekort aan in dit segment van de woningmarkt. Veel te veel alleenstaanden bezetten sociale woningen, die bedoeld waren voor grote gezinnen. Uit de echt gescheiden partners wonen namelijk elk in een grote woning omwille van de kinderen in het kader van co-ouderschap. Ik stelde de politiek voor om aan de oorzaak te werken: echtscheidingen tegengaan door meer steun aan huwelijksbegeleidingsprojecten en het wegnemen van taboes rond de hulpvraag van koppels met relatieproblemen. Ze lachten me net niet uit. “We moeten meer huizen bouwen” was het antwoord. Symptomenbestrijding dus. Er is niets aan de oorzaak gedaan. En vandaag is het tekort aan sociale woningen nog veel groter.
2. In 2005 organiseerde “Actie voor het Gezin” een mars voor het gezin in Brussel. 5000 deelnemers. DS weigerde er vooraf iets over te melden en zelfs een advertentie werd geweigerd door de toenmalige hoofdredacteur. Het was een vredige betoging waar we ons punt duidelijk maakten: een kind heeft een mama en een papa nodig. Geen homohaat, enkel bedenkingen bij het voorliggende wetsvoorstel voor adoptie.
3. Toen ik later in het VTM-programma “Recht van Antwoord” gevraagd werd om ons standpunt te verdedigen, was het debat sereen. Er vielen me echter 2 dingen op:
   • De 3 zogenaamde rechters hadden hun politiek correcte oordeel al klaar voor het programma begon.
   • De redactie stuurde aan op polarisatie. In de pauze had ik een gesprekje met een vriend van me, een homo, die in de studio bij het andere kamp zat. We lachten en spraken ontspannen met elkaar. Dat vond de redactie niet leuk. Het kwam me voor dat ze een voorkeur hadden voor een stevig gevecht in hun programma en niet voor een eerlijk gesprek.
4. Onlangs nog kwam een ongenuanceerd bericht op VRT nieuws over “Amerikaanse Evangelischen in Oeganda” die homohaat zouden aangewakkerd hebben. Perceptie bij de Belg: “Evangelischen zijn homohaters.” Goede journalistiek zou zijn om een Vlaamse evangelische leider hierover te interviewen, los nog van de correctheid van hun gebruikte bronnen, die soms kritiekloos worden overgenomen, wegens tijdsgebrek.
5. In de Goede Week voor Pasen verschijnen er in de Vlaamse kranten al jaren paginagrote artikels over boeken of zogenaamde wetenschappers, die zouden bewijzen dat de verrijzenis van Christus nooit heeft plaatsgevonden. Geponeerd als waarheid, zonder tegenwoord, zonder kans op reactie (we hebben het geprobeerd: zelfs een lezersbrief van een professor klassieke filologie werd niet geplaatst).

Op deze manier negeren de media een belangrijk deel van de bevolking. Misschien verwachten ze dat deze categorie burgers binnenkort uitgestorven is, maar ze vergissen zich.

Maar niet alles is kommer en kwel. Enkele goede voorbeelden:

1. In de “Goed Nieuws Krant” van HBVL, april dit jaar: een interview met een paar jonge gelovigen die elkaar gevonden hadden via “Recruits”, een christelijke organisatie. Positief artikel. Zeldzaam, maar goed.
2. De reeks “Shalom allemaal” op VRT: een mooie inkijk in de chassidisch joodse gemeenschap in Antwerpen.

Maar gelovigen komen over het algemeen te weinig aan het woord in de media. En wanneer dat gebeurt wordt er meestal ofwel meewarig, ofwel verontwaardigd over gedaan. Christenen zijn of naïef, of gevaarlijk. Dat beeld klopt niet en moet dringend verdwijnen.

En daar kunnen de media een grote rol in spelen. Er wordt te vaak OVER bepaalde groepen in de samenleving gesproken en geschreven in plaats van MET hen te gaan spreken. Correcte informatie verkrijgt de pers door de juiste bronnen aan te boren en nooit na te laten het recht op wederwoord toe te passen, bijvoorbeeld door Inspiratio te raadplegen, maar op zijn minst haar persberichten te gebruiken. Ik zie ernaar uit.

Op dinsdagavond 6 juni werd in hartje Brussel een nieuwe denktank officieel gelanceerd: ‘Inspiratio’ heet ze, en ze hoopt een stem in de reguliere media te laten klinken die te weinig aan bod komt. Het gaat naar eigen zeggen om een ‘waardevolle en waarden-bewuste stem’ oftewel ‘een positief, opbouwend en hoopvol geluid, op het snijpunt van maatschappij en spiritualiteit’. Over ‘waarden’ spreken lijkt erg riskant in deze tijd van pluralisme en diversiteit, maar kan een cultuur en maatschappij überhaupt functioneren of floreren zonder (een minimum aan) gemeenschappelijke waarden? Inspiratio wil in ieder geval ingaan tegen elke vorm van nihilisme en cynisme, elk relativisme dat de weg effent voor ‘ieder creëert zijn eigen religie en bepaalt zijn eigen regels’. Met andere woorden: ze wil ‘geïnspireerd en inspirerend, waarde(n)vol en cultuurkritisch, relevant en constructief’ zijn, en regelmatig onderbouwde artikels sturen naar de pers rond actuele maatschappelijke thema’s.

Na een welkomstwoordje door Karel Buntinx – voormalig leraar en journalist – volgde een korte inleiding door Ignace Demaerel – leraar, schrijver en columnist bij Knack – over het ontstaan van de denktank. De hoofdspreker, Kris Vleugels, – voormalig politicus, oprichter van C’Axent en auteur – illustreerde aan de hand van enkele humoristische anekdotes uit het gewone leven en voorbeelden uit de media hoe onze cultuur en tijdgeest de laatste tijd sterk in een bepaalde richting geëvolueerd zijn. Daarna werd het 12-puntenplan van de denktank meer in detail toegelicht door Tim Brys – computerwetenschapper en postdoctoraal onderzoeker aan de VUB.

Inspiratio wil schrijvers, denkers en sprekers bij elkaar brengen die een expertise hebben op een of ander maatschappelijk vlak, en dat kan heel breed ingevuld worden: van medische ethiek tot migratie, klimaat en sociale rechtvaardigheid, seksualiteit en samenlevingsvormen. Ze wil zich hierbij focussen op fundamentele vragen, die verbonden zijn met zingeving en wereldbeelden, en dus ook met morele waarden. Daarvoor zoekt ze haar inspiratie – what’s in a name – in het judeo-christelijk gedachtengoed, de geestelijke erfenis van de Europese beschaving en wil deze wortels weer naar boven halen: niet ‘omdat de kerk het zegt’, maar omdat deze misschien in zichzelf waarde-vol zijn. Inspiratio is vooral bezorgd om de huidige polarisering en verruwing in de media, de toenemende commercialisering, het gebrek aan diepgang vanwege de jachtigheid. Opvallend is dat ze noch links noch rechts wil zijn, omdat ze dit als een valse tegenstelling ziet. In het vragenuurtje aan het eind kwam dit sterk naar voren: een mens kan op politiek gebied links zijn en op ethisch vlak rechts, of bijv. tegelijk progressief qua waarden in het migratieprobleem en conservatief als het om pro-life gaat. Of: wat gisteren als modern gold, kan vandaag als hopeloos passé overkomen. De denktank hoopt boven deze hokjes te kunnen uitstijgen in een derde, hogere weg. Ze streeft naar intellectuele eerlijkheid en openheid, balans en spirituele duurzaamheid. Een holistische benadering van de mens staat centraal: niet enkel als individu, maar ook als ingebed in een sociaal weefsel, met rede én emoties, lichaam en geest.

Na het boeiende officiële gedeelte was er tijd voor een drankje en een babbeltje en werd nog een hele tijd doorgeboomd over de aangehaalde thema’s.

Op 6 juni 2023 – elke associatie met D-Day is puur toevallig – werd in hartje Brussel een nieuwe denktank boven de doopvont gehouden, en deze wereldburger kreeg de ietwat intrigerende naam ‘Inspiratio’. Wat bezielt de initiatiefnemers en wat is de bedoeling? Inspiratio wil in de reguliere media een waarde(n)volle stem laten klinken die niet of (te) weinig gehoord wordt. Deze denktank wil schrijvers/denkers/sprekers bij elkaar brengen om een positief, opbouwend en hoopvol geluid te doen horen, op het snijpunt van maatschappij en spiritualiteit en gebouwd op het judeo-christelijke erfgoed. Naar eigen zeggen wil de denktank ‘geïnspireerd en inspirerend, waarde(n)vol en cultuurkritisch, relevant en constructief’ zijn. Dat klinkt wellicht behoorlijk ambitieus, niet?

Maar de wereld van de media is de laatste decennia dan ook een beetje – of: heel erg? –geëxplodeerd, zeker sinds internet zijn intrede deed. Het aantal websites en mediakanalen is niet meer bij te houden, en de sociale mediaplatformen barsten uit hun voegen. Deze toename creëert enorme mogelijkheden voor vrije meningsuiting en nieuwsgaring, maar heeft ook een ernstige keerzijde: er gaat steeds meer fake news en hate speech rond, het is verwarring alom en de polarisatie neemt alleen maar toe. Wie houdt dit nog bij? Wat kan de lezer of kijker nog geloven of wie nog vertrouwen? En zijn de mainstream media dan wel 100% betrouwbaar, objectief en ideologisch neutraal?

Media bepalen steeds meer wat we denken, voelen en verlangen: onze perceptie van de wereld gebeurt grotendeels via ‘ons scherm’ – tv, pc, tablet, smartphone… Onze begeerten worden gestuurd en onze opvattingen gemasseerd door de meest professionele communicatietechnieken en algoritmes. De ‘vierde macht’ – nochtans niet democratisch verkozen noch herverkiesbaar – doet de drie andere beven voor haar scherpe pen die carrières kan maken en kraken.

Het is niet dat we hier bewust samenzweringen of slechte wil achter willen zoeken: ook goede journalisten en redacteurs zuchten hieronder en brengen deze mechanismen soms zelfs aan het licht. Maar de zuigkracht van commercialisering trekt de kwaliteit en het niveau onophoudelijk naar beneden: de spiraal van sensatiezucht, brood-en-spelen, goedkope instant prikkels en de feel good-cultuur voeden het eindeloze gevecht om de kijkcijfers.

Het is meer dan ooit nodig om kritisch te kijken en te lezen! Hoe worden ‘de feiten’ voorgesteld, en vooral: wat wordt níet verteld? We kunnen heel kritisch schrijven over mediamonopolies in Italië (Berlusconi), Hongarije (Orban), Rusland (Poetin)…, maar hoe zit het bij ons dan? Alles koosjer en transparant? Waarom komen er dan steeds nieuwe taboes op wat we mogen zeggen en denken? Waar zijn bij ons de ‘zere tenen’ en de censuur? Media zijn onvermijdelijk gekleurd en selectief: elke student journalistiek leert dat. 100% objectiviteit bestaat niet. Als we maar bewust zijn van onze blinde vlekken, er eerlijk naar durven kijken en ons bewust openen voor andere stemmen.

In onze overgecommercialiseerde wereld krijgen we voortdurend boodschappen zoals ‘Verwen jezelf’ en ‘Geniet maximaal’, maar nooit ‘Ontwikkel je geest’, of ‘Zoek een hoger doel’. We worden, vóór we het doorhebben, gereduceerd tot een homo consumens. Waar in vroegere eeuwen de kerk nog de geesten naar omhoog richtte, is haar stem nu grondig gemuilkorfd, en zo worden we collectief zielloos en geestelijk ondervoed. Er is ook niets of niemand die nog morele autoriteit mag nemen. Moraalridders worden verbaal gekruisigd, en tegelijk worden constant nieuwe schuldboodschappen gelanceerd: de morele regels mét bijhorende shaming and blaming zijn niet minder, maar ze zijn verschoven – hoewel niemand weet waarom of hoe. Hebben we in onze maatschappij nog wel een moreel kompas? Of heeft ieder recht om zelf te bepalen waar ‘het juiste noorden’ ligt?

We pleiten in deze milieubewuste tijd voor duurzaamheid in plastic verpakkingen, maar niet voor die in relaties, huwelijk en gezin, hét eerste sociaal weefsel. We staan allemaal héél erg op onze rechten, maar de prijs die we collectief betalen voor ons individualisme qua eenzaamheid, isolement en psychisch lijden, is niet te schatten. Alles moet ‘leuk’ zijn in de opvoeding en op school, maar in de bijzondere jeugdzorg is het dweilen met de kraan open. We roepen in een postmoderne cultuur luid: ‘Er is geen waarheid; iedereen heeft zijn eigen waarheid,’ maar… probeer dat maar eens uit te leggen bij een rechtbank. Hier zit iets grondig fout achter, waar blijkbaar weinigen ooit naar durven kijken. We leven zo hard in een ratrace dat we niet meer stilstaan bij het waarom van ons leven en de fundamentele vragen.

Nee, we willen niet terug naar ‘de goede, oude tijd waar alles beter was’, maar geloven wel dat er al véél te veel kostbare en mooie dingen van onze voorouders onnodig weggegooid zijn. Tradities zijn niet per se heilig, maar ook niet bij voorbaat oubollig en fout. Onze Europese cultuur is gebouwd op drie grote pijlers: de Romeinse (wetgeving en organisatie), de Griekse (filosofie en wetenschap) en de joods-christelijke (godsdienst en moraal). Waarom wordt dan uitgerekend deze derde systematisch weggehakt? We hebben onszelf ontworteld en ont-zield! Waar vroeger God en kerk de hele cultuur doordrongen en bepaalden – mét alle fouten die er toen waren – , is de slinger vandaag zo ver doorgeslagen naar de andere kant dat we er nog nauwelijks over mogen praten. Waarom zijn woorden als ‘christelijk’ en ‘Jezus’ taboe geworden in de publieke sfeer? Hoe kan het dat de spirituele wortels van de westerse beschaving zo snel en zo massaal verdroogd zijn geraakt? Moeten we ons verheugen over de levensbeschouwelijke uitholling en versnippering? Nee, we willen niet terug naar een tijdperk van dominantie van één kerkinstituut – we geloven niet in dominantie -, maar geestelijk gezond is de tegenreactie ook niet. Onze postmoderne cultuur is veel minder verlicht en rationeel dan we zouden denken of hopen. ‘We razen op de afgrond af, maar voorlopig gaat alles goed’ (Charles Ducal, dichter des vaderlands, 2014).

Inspiratio wil een relevant en positief geluid brengen, tegen alle verzuring in: of het nu gaat over ethische kwesties, migratie of klimaat, mensenrechten en vrijheden, sociale rechtvaardigheid of kunst, zingeving en diversiteit, seksualiteit en wereldpolitiek… Politiek en socio-cultureel niet links noch rechts want er moet een betere, hogere weg zijn om het polariserende hokjesdenken te overstijgen. Ze wil holistisch denken: lichaam, ziel en geest betrekken, de transcendente dimensie van de mens en onze hogere roeping terugvinden. Ze wil de moeilijke vragen blijven stellen, ook als deze de mensen lijken te storen en een ongemakkelijk gevoel geven. Ze wil niet meegaan in provoceren-om-te-provoceren en in de inflatie van harde of cynische woorden, maar het goede, mooie en waarachtige in de verf zetten. We geloven in veel méér dan respect en tolerantie: we geloven in liefde en waarheid. Ook al beseffen we dat ‘waarheid’ rijker en complexer is dan één mens kan bevatten, en dat er vele gezichtspunten mogelijk zijn en nuances nodig zijn. Als ‘de kracht van verbeelding’ ons sterkste Vlaamse wapen is, willen we dit maximaal gebruiken. Er moét nog een sterk verhaal zijn waarin mensen kunnen geloven en dat hen uittilt boven zichzelf. Inspiratio wil dit altijd respectvol doen, in een eerlijke dialoog, met kennis van zaken, gefundeerd en kwaliteitsvol, maar wel vrijmoedig en zonder verbloemen.