Maand: november 2025

Origineel gepubliceerd op Doorbraak.

Dat we, althans in het Westen, in een erg geseculariseerde wereld leven, is bekend. De maatschappelijke impact van religie en kerk is sinds de jaren 60 ongelooflijk snel achteruitgegaan. In de jaren 80 al voorspelden sommigen dat het, volgens de dalende cijfers van kerkbezoek, nog maar enkele decennia zou duren voor alle kerken leeg zouden zijn en de Bijbel nog enkel in musea zou liggen. Zo concludeerde socioloog Peter Berger dat modernisering, wetenschap en pluralisme vanzelf zouden leiden tot de irrelevantie en erosie van religie.

Dat deze ‘wetenschappelijke’ voorspelling niet is uitgekomen, is intussen zonneklaar, en Berger heeft na 1990 zijn hypothese ook openlijk herroepen. Maar dat er ooit een tegenbeweging zou komen, durfden weinigen voorspellen. Is de slinger aan het terugslaan? Is God aan een tegenoffensief en opmars bezig? Moeten atheïsten op hun beurt in paniek raken?

In eigen land

Enkele feiten en cijfers, eerst uit eigen land: paus Franciscus bezocht in september van vorig jaar ons land. Hij vulde moeiteloos het Boudewijnstadion: 40.000 mensen. De dag tevoren was hij bij de 5650 jongeren in de Hope happening. Of dit jaar: eind september trok evangelist Franklin Graham, zoon van Billy Graham, 13.000 bezoekers in de Heizel, vooral evangelische gelovigen.

Enkele weken tevoren kwamen in het verwante jongerenevent The Pursuit 1200 jongeren opdagen in zaal La Madeleine. Op het Art of Faith Festival (Bornem, mei 2025) kwamen meer dan 1500 jongeren samen. Vanuit de islam horen we trouwens gelijkaardige berichten. Hebben het atheïsme of de vrijzinnigheid zoveel mobilisatiekracht? We zien ook vaker bekende Vlamingen openlijk uitkomen voor hun geloof: schrijvers Kristien Hemmerechts en Christophe Vekeman, voetballer Lukaku en zanger Maksim…

En elders

Bij onze noorderburen is de tendens nog sterker: de EO-Jongerendag (Evangelische Omroep) in Nederland bracht in mei 15.000 jongeren bij elkaar. De Pinksterconferentie van Stichting Opwekking trok 60.000 bezoekers, en kreeg 580.000 views online. Ten oosten van ons: de Seek Conference (Duitsland) onder katholieke jongeren telde in januari 21.000 deelnemers.

Ten zuiden van ons dan: in Frankrijk werden met Pasen 10.384 (katholieke) volwassenen gedoopt én 7.400 jongeren, een toename met 45% op één jaar tijd. Of ten westen: in Engeland en Wales zag men – volgens het rapport The Quiet Revival – het aantal kerkbezoekers toenemen met 2 miljoen op 6 jaar tijd; bij jongeren stijgt het kerkbezoek van 8 naar 12% (en maandelijks kerkbezoek tot 16%).

Als we wat ruimer in de wereld kijken: volgens de United Bible Societies (UBS, cijfers van 2022) worden jaarlijks 30-40 miljoen (volledige!) bijbels gedistribueerd; als je alle verkoop en gratis distributie en digitale downloads meerekent, kom je tot 100 miljoen. Ook de recente tv-serie The Chosen, een 56-delige serie door Dallas Jenkins over het leven van Jezus, breekt alle records: meer dan 280 miljoen kijkers in 175 landen hebben al minstens één aflevering gezien.

In de VS heeft de moord op Charlie Kirk véél losgemaakt rond geloof en de christelijke stem in de maatschappij. Zeker zijn begrafenis was een mega-event: 200.000 live aanwezigen, waaronder veel ministers en prominenten, en ongeveer 20 miljoen via tv of online; geloof was geen taboeonderwerp, integendeel. Het aantal downloads van bijbelapps steeg sindsdien met 80%.

Zelfs de VRT

De VRT surft mee op de golf van vernieuwde spirituele belangstelling: ze wijdt er expliciete documentaires aan, zoals Oh my god! waarin Sarah Mouhamou zes jongeren met zes verschillende levensbeschouwingen interviewt. In de bioscopen zien we gelijkaardige trends: dat een onversneden christelijke animatiefilm The King of Kings gedraaid wordt is een teken aan de wand. Enkele jaren geleden zou dat ondenkbaar geweest zijn.

Knack berichtte eerder al ‘dat Jezus trending is’ bij jongeren: na vele decennia zoeken in oosterse spiritualiteit of alternatieve geloofsexpressies keren ze almaar meer terug naar die mysterieuze timmermanszoon uit Nazareth die plots hun ‘persoonlijke vriend’ geworden is. Blijkbaar vinden ze in de Bijbel toch diepgaander antwoorden en een uitgerijpte zingeving die de eeuwen doorstaan heeft.

Op Instagram vertelt de Belgische influencer Laurentine Van Landeghem vrijuit over haar dagelijkse belevenissen met Jezus en inspireert daarmee 47.000 volgers. Professor religieuze antropologie Miranda Klaver (Utrecht) onderzoekt dit fenomeen van evangelische jongerengroepen al langer: ‘Deze jongeren zoeken geen religie, maar relatie… Religie staat voor oude rituelen en theologie. Die oude vormen worden radicaal afgewezen… De persoonlijke ervaring staat centraal.’

Tegen woke en islam

Paul Cliteur, prominent Nederlands atheïst, geeft toe: ‘Er is een soort van christelijke revival in het Westen… Sommigen nemen het christelijk geloof opnieuw serieus tegen wat zij het doorgedreven individualisme of secularisatie noemen… omdat het een meer ‘wervend project’ biedt dan een ‘koel’ atheïsme.’ Dat laatste wordt dan weer bevestigd door het onderzoeksbureau WIN/Gallup, dat het atheïsme wereldwijd afneemt. De Britse leidende atheïst Richard Dawkins noemt zichzelf tegenwoordig ‘cultuurchristen’: niet ‘christen’ omdat hij niet in God gelooft, maar hij omarmt wel de waarden en rijke traditie van het christendom, liever dan het opkomende woke of de islam.

Waarom dan deze groeiende honger naar geloof? Er zijn ‘horizontale’ en ‘verticale’ verklaringen. Vanuit sociologische of psychologische hoek kan men wijzen naar de toenemende onzekerheden en angsten, de vele crisissen op het vlak van wereldvrede, negatieve klimaatvooruitzichten, het slechte psychische welbevinden bij jongeren, het uiteenvallen van het sociale weefsel, de toenemende eenzaamheid. Maar ten diepste volstaan deze niet.

Een ‘verticale’ uitleg zou zijn: de mens is niet gemáákt voor enkel eten-drinken-slapen, het beperkte hier-en-nu. Deze jongeren ervaren een authentieke geestelijke behoefte. De mens blijkt ‘ongeneeslijk religieus’ te zijn. Het materialisme en hedonisme van de consumptiemaatschappij gaan na een tijd vervelen. ‘De mens leeft niet van brood
alleen’, zei Jezus al. Zijn geest is rusteloos en zoekend naar de hogere waaromvragen: er moet toch méér zijn dan dit alles?

Oprechte nieuwsgierigheid

Er is ook een nieuw zoeken naar gemeenschap, diepe verbinding, wat in levende kerken of gebedsgroepen zeker te vinden is. De sterke nadruk op zelfbepaling en zelfverwerkelijking in de vrijzinnige levensbeschouwing legt te veel druk en stress op mensen: jezelf constant moeten bewijzen leidt tot overspannenheid, diepe onzekerheid en soms tot een burn-out.

Oudere generaties hebben zich afgezet tegen het (te sterk opgedrongen) christelijke geloof, maar jonge generaties hoeven dat helemaal niet. Gen Z’ers en millennials hebben niet die ‘allergie’ van hun ouders: vandaar vaak een oprechte nieuwsgierigheid en openheid. Geloof is weer een ‘normaal gespreksonderwerp’. Het seculiere dogma van ‘God enkel in het kleine hoekje van kerk en privé’ is doorbroken. ‘God’ mág weer.

Origineel gepubliceerd op DeWereldMorgen.

Wat ooit begon als een droom om profvoetballer te worden, is vandaag uitgegroeid tot een levensmissie om jongeren perspectief te bieden. David Iboma (30), ooit beloftevol speler bij topclubs in binnen- en buitenland, is nu sociaal werker en missionair inspirator bij ‘City Pirates’ in Luchtbal, Merksem, Deurne enzovoort. “Ik heb ontdekt dat je ook buiten het voetbal kan scoren – als je leeft voor iets dat eeuwig is.”

Iboma groeide op in een missionarisgezin. Zijn vader, een evangelische pastor van de ‘Nzabe Malamu’-kerk (in het Nederlands de ‘God is goed’-kerk) in Kinshasa, trok door Afrika om het evangelie in liefst 16 landen te verkondigen. “Ik was nog een kleine jongen toen ik met hem meeging naar zeven van die landen, zoals Mali, Benin en vooral Senegal,” vertelt Iboma. “We kwamen soms in vijandige dorpen terecht. Ik herinner me dat mijn vader eens werd bekogeld met stenen omdat hij over Jezus sprak. Toch bleef hij teruggaan, tot zelfs de imam die hem aanviel tot geloof kwam. Die man is vandaag pastor in Dakar.

Een Belgische droom 

In 2002 belandde Iboma in België, waar zijn moeder asiel had gevonden. “Ik was zeven toen ik mijn passie voor voetbal ontdekte. Op Linkeroever speelde ik op pleintjes en werd ik opgemerkt door toekijkende buren die mijn vader adviseerden om me in te schrijven bij een voetbalclub. En toen ging het snel: ik kwam in de topsportschool in Wilrijk terecht en speelde later bij clubs als Antwerp, Beerschot, Patro Eisden en Sporting Hasselt. Ik mocht zelfs testen bij clubs als Manchester City en United, bij Lyon en PSV Eindhoven.” 

Maar de droom eindigde bruusk toen Iboma zijn kruisbanden scheurde. “Plots was alles weg. Geen inkomen, geen toekomst. Ik ben toen in een diepe depressie beland. Ik vroeg God waarom Hij me dit had aangedaan. Later begreep ik dat ik voetbal als een soort afgod had behandeld. Ik had een nieuw en beter doel nodig – een eeuwige prijs, zoals Paulus het zegt.” 

Van grasmat naar straatwerk 

Vandaag zet Iboma zijn energie in voor kansarme jongeren via het Bijbelhuis, bij City Pirates, een sociaal bewogen voetbalproject dat sport inzet als hefboom voor maatschappelijke integratie. Hij is er onderwijscoördinator en sociaal werker. “Via voetbal kan je jongeren bereiken die elders afhaken. Ik herken hun strijd: armoede, verleiding van snel geld, druk van thuis. Ik probeer hen te tonen dat er een andere weg is.” 

Hij verwijst naar een jongen die hij al sinds diens dertiende begeleidt. “Hij zat voortdurend in instellingen. Voor hem leek het absurd om voor 1.800 euro per maand te gaan werken terwijl hij met één pakketje drugs 2.500 euro kon verdienen. Dan vraag ik me af: wij begeleiden zulke jongeren, maar wie begeleidt de gebruikers die die markt in stand houden?” 

“Als je bespaart op jongeren, bespaar je op de toekomst” 

Iboma is scherp voor de politiek, al blijft hij constructief. “De middelen voor straathoekwerk zijn bijna verdwenen. Dat is dom, want als je bespaart op jeugdwerk, roep je problemen over je af. We moeten investeren in gezinnen – niet met geld, maar met structuur. Veel jongeren missen stabiliteit omdat integratie mislukt of omdat ouders zelf hulp nodig hebben.” 

Toch voelt hij zich gesteund. “De jeugdrechters en de Antwerpse schepenen van jeugd en sport kennen me goed. Ze weten wat ik doe, en dat geeft vertrouwen.” 

Christelijke inspiratie in een moslimcontext 

Bijna al zijn jongeren hebben een moslimachtergrond. “Dat is geen probleem,” zegt Iboma. “Ik ken die wereld goed. Mijn geloof is mijn drijfveer, maar ik dring het bij niemand op. Wat telt, is dat jongeren voelen dat ze waardevol zijn. Als je stevig in je eigen geloof staat, kan je ook in een andere cultuur ruimte maken voor ontmoeting.” 

“Jezus was sociaal”

Naast zijn werk bij City Pirates gaf Iboma godsdienstles in scholen op Linkeroever. “Ik zie dagelijks hoe complex het leven van mijn leerlingen is. Een jongen die de hele nacht bij zijn zieke zusje waakt, kan zich de volgende dag niet concentreren. Daarom moet een leraar de context begrijpen. Pas dan kun je echt lesgeven.” 

Zijn motto vat zijn levensweg samen: “Zoek de eeuwige prijs.” 

“Voetbal was ooit mijn hemel,” glimlacht hij. “Nu probeer ik jongeren te helpen een andere hemel te vinden – één waarin ze zichzelf en hun geloof in God vinden.” Iboma werkt ook nog steeds voor het Bijbelhuis als jongerenwerker, een soort buurthuis dat gesitueerd is in een aandachtswijk in Antwerpen-Noord waar heel veel drugsproblemen, kansarmoede en illegaliteit zijn. 

“Ik werk er samen met scholen en allerlei andere sociale organisaties, maar eigenlijk blijft voetbal mijn core business. Ik organiseer wekelijks voetbalactiviteiten, begeleid individuele jongeren die het op allerlei levensdomeinen moeilijk hebben waardoor ik er bekend sta onder de naam ‘grote broer’. Iets wat ik heel leuk vind.”